Günei Sistemi'nin Dış Sınırına Sürgün Edilmiş Astreoid Keşfedildi

 

ESO teleskoplarını kullanan uluslararası bir gökbilimciler ekibi Güneş Sistemi’nin bir kalıntısını inceledi. Ekip beklenmedik Kuiper Kuşağı Nesnesi 2004 EW95’in karnon zengini bir asteroid olduğunu bularak bu türden bir nesnenin Güneş Sistemi’nin dış sınırlarında keşfedilen ilk tür olduğunu onaylamış oldu. Bu tuhaf nesne Mars ve Jüpiter arasındaki asteroid kuşağında oluşarak ait olduğu yere milyarlarca kilometre uzaktaki yeni evi Kuiper Kuşağı’na taşınmış olabilir.

 

Güneş Sistemimiz’in ilk zamanları oldukça çalkantılıydı. Bu döneme ait teorik modeller gaz devi gezegenlerin oluştuktan sonra Güneş Sistemi boyunca karmaşık hareketlerle küçük kayalık nesneleri iç Güneş Sistemi’nden çıkartarak Güneş’e en uzak yörüngelere fırlatmışlardır. Bu modeller özellikle Kuiper Kuşağı’nın — Neptün’ün ötesindeki soğuk bölge — iç Güneş Sistemi’nden az miktarda karbonlu asteroidler olarak bilinen karbon zengini  kayalık nesneler içerdiğini öne sürmektedir.

 

Yeni yayınlanan bir araştırmayla Kuiper Kuşağı’nda ilk kez karbon zengini bir asteroidin varlığı onaylanarak Güneş Sistemi’mizin kararsız ilk dönemlerine dair teorik modellere güçlü bir destek sağlanmış oldu. ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) üzerindeki çoklu aygıtlarla alınan dikkatli ölçümlerden sonra, BK Queen’s Belfast Üniversitesi’nden Tom Seccull liderliğindeki küçük bir gökbilimciler ekibi düzensiz hareketler sergileyen Kuiper Kuşağı Nesnesi’nin içeriğini ölçebildi ve karbon zengini bir asteroid olduğunu belirledi. Bu sayede aslında bu nesnenin Güneş Sistemi’nin iç kısımlarında oluşarak dışarıya doğru göç ettirildiği gösterilmiş oldu.

 

2004 EW95’in tuhaf doğası yine keşfi yapan ekibin bir üyesi olan Belfast Queen’s Üniversitesi’nden gökbilimci Wesley Fraser tarafından NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile yapılan rutin gözlemler esnasında fark edildi. Asteroidin yansıtma tayfı — bir nesne tarafınan yansıtılan ışığın özel bir örgüye sahip ışık dalgaboyu — benzer büyüklükteki Kuiper Kuşağı nesnelerinden (KBO’lar) farklıydı — genellikle ilgi çekmeyen, yapıları hakkında oldukça az bilgi veren özelliksiz bir tayf.

 

“2004 EW95’in yansıtma tayfı açıkça gözlenen gözlenen diğer dış Güneş Sistemi nesnelerinden farklıydı,” diye açıklıyor yazar Seccull. “Yakından bakmamızı gerektirecek kadar garipti.”

 

Ekip 2004 EW95’i VLT üzerindeki X-shooter ve FORS aygıtları ile gözledi. Bu tayfçekerlerin duyarlılığı ekibin asteroidden yansıyan ışığı daha ayrıntılı bir şekilde incelemelerini ve bu sayede içeriğini anlayabilmelerini sağladı.

 

Ancak VLT’nin etkileyici ışık-toplama gücüne rağmen, 2004 EW95 gözlenmesi zor bir kaynaktır. Genişliği 300 kilometre kadar olsa da, şu anda Dünya’dan 4 milyar kilometre uzakta olduğundan karanlık, karbon zengini yüzeyinden veri toplamak bilimsel olarak zorlayıcı olmaya devam ediyor.

 

“Bu iş sanki kömürden dev bir dağı geceleyin gökyüzünün zifiri karanlığında gözlemeye benziyor, diyor Şili’deki Pontificia Katolik Üniversitesi’nden Thomas Puzia.

 

“2004 EW95 sadece hareket halinde değil, aynı zamanda oldukça sönük,” diye ekliyor Seccull. “Elde ettiğimiz verilerden mümkün olduğunca faydalanabilmek için çok gelişmiş veri işleme yöntemleri kullanmak zorunda kaldık.” Nesnenin tayfındaki iki özellik özellikle dikkat çekiciydi, ve demir oksit ile fillosilikata (levha silikatı) karşılık geliyordu. Bu maddelerin varlığı daha once hiçbir KBO nesnesinde onaylanmamıştı, bu da 2004 EW95 Güneş Sistemi’nin iç kısımlarında oluştuğunu güçlü bir şekilde öne sürüyor.

 

Seccull son olarak şunu söylüyor: “2004 EW95‘ün şimdiki günleri Güneş Sistemi’nin buzlu dış sınırları olsa da, Güneş Sistemi’nin erken dönemlerinde göç etmekte olan bir gezegen tarafından şu andaki yörüngesine sürüklenmiştir.”

 

“Şimdiye kadar “tipik”olmayan KBO nesnesi tayfları rapor edilmiş olsa da, hiçbiri bu düzeyde bir kaliteye ulaşamamıştır,” diyor ekibin içinde olmayan ESO gökbilimcisi Olivier Hainaut. “Kuiper Kuşağında keşfedilen bir karbonlu asteroid Güneş Sistemi’nin erken dönemlerine ışık tutan dinamik modellerin temel tahminlerinden birini doğrulamak için oldukça önemli.”

Kaynak: https://www.eso.org




Bu web sitesi, İstanbul Kalkınma Ajansı'nın desteklediği Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yönelik Bilgi Odaklı Ekonomik Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında hazırlanmıştır. İçerik ile ilgili tek sorumluluk Sancaktepe Kaymakamlığı ve Sancaktepe Belediyesi'ne ait olup İSTKA veya kalkınma Bakanlığı'nın görüşlerini yansıtmamaktadır.