Eso'dan Çift Yıldız Keşfi

 

Çift yıldız sistemi VFTS 352 yaklaşık 160 000 ışık-yılı uzaklıkta Tarantula Bulutsusu’nda yer almaktadır. Bu dikkat çekici bölge yakın Evren’deki en aktif yeni yıldız oluşum bölgesi olup ESO’nun VLT gözlemevinden yapılan yeni gözlemlere göre bu genç yıldız çifti bulunan en aşırı ve acayip örnekler arasındadır.VFTS 352 sistemi birbirleri etrafında bir günden fazla bir sürede dolanan, çok sıcak, parlak ve büyük kütleli iki yıldızdan oluşmaktadır. İki yıldızın merkezleri arasındaki uzaklık sadece 12 milyon kilometredir. Aslında, yıldızlar birbirlerine o kadar yakınlar ki, yüzeyleri temas halinde olup, arada bir köprü bile meydana gelmiştir. VFTS 352 “bağlantılı çiftler” olarak bilinen bu küçük sınıfın sadece en büyük kütleli üyesi değil — toplam kütlesi Güneş’in 57 katıdır — aynı zamanda en sıcak bileşenlerini de içermektedir — yıldızların yüzey sıcaklıkları 40 000 derece santigratın üzerindedir.

VFTS 352’nin iki bileşeni gibi aşırı özellikler sergileyen yıldızlar, gökadaların evriminde anahtar rol oynamakla birlikte oksijen gibi elementlerin ana üreticileri oldukları düşünülmektedir. Bu tür çift yıldızların “vampir yıldızlar” oldukları gösterilen, küçük bileşenin büyük komşusunun yüzeyinden madde çaldığı, alışılmamış davranışlarla da bağlantılı oldukları gösterilmiştir (eso1230).Bununla birlikte VFTS 352’de sistemdeki her iki yıldız da neredeyse aynı boyutlara sahiptir. Ancak içerik olarak madde akışı birinden diğerine değil de ortak paylaşım durumundadır. VFTS 352 bileşenlerinin maddelerinin yaklaşık yüzde 30’unu paylaştıkları tahmin ediliyor.Bu tür bir sistem nadir olarak gözlenebiliyor çünkü yıldızların yaşamında bu dönem oldukça kısa sürüyor, bu da sistemi eylem halinde yakayabilmeyi daha zor hale getiriyor. Yıldızlar birbirlerine çok yakın oldukları için gökbilimciler güçlü çekim etkileri nedeniyle yıldızların iç kısımlarındaki maddelerin birbirlerine karışarak zenginleştiğini düşünüyor.

“VFTS 353 bu tür bir iç karışıma en iyi örnek olarak gösterilebilecek sıcak ve büyük kütleli çift yıldız türlerinden biri,” diye açıklıyor araştırma makalesinin ilk yazarı, Sao Paulo Üniversitesi’nden (Brezilya) Leonardo A. Almeida. “Aynı zamanda önemli ve çok ilginç bir keşif.”

Gökbilimcilere göre VFTS 352 iki şekilde de bir felakete sürüklenecek. İlk olası senaryoya göre iki yıldız birleşerek daha hızlı dönmeye başlayan, muhtemelen manyetik, dev bir yıldıza dönüşecek. “Eğer bu şekilde hızla dönmeye devam ederse yaşamını Evren’deki en yüksek enerji eşiğine sahip patlamalardan biriyle sonlandırabilir, bu uzun süreli-gama-ışın patlaması olarak biliniyor,” diyor projeye liderlik eden Hugues Sana, Belçika, Leuven Üniversitesi.

Araştırma ekibinde önde gelen teorik astrofizikçi Selma de Mink’in (Amsterdam Üniversitesi) öne sürdüğü ikinci olasılığa göre: “Eğer yıldızlar yeterince karıştıysa, her ikisi de sağlam bir şekilde kalarak VFTS 352 sistemini birleşmekten koruyabilir. Bu da nesneleri evrim aşamasında bir alt basamağa taşıyarak klasik evrimsel tahminlerden tamamen farklı yöne götürebilir. Bu durumda VFTS 352’deki bileşenler yaşamlarını birer süpernova patlaması şeklinde sonlandırarak, yakın bir karadelik çifti şeklinde yaşamaya devam ederler. Böyle dikkat çekici bir nesne kütleçekim dalgaları için yoğun bir kaynak haline gelecektir.”Bu ikinci evrimsel basamağın varlığını kanıtlamak astrofizik alanında gözlemsel bir buluş olabilir. Ancak, VFTS 352’nin sonu bir yana, bu sistem hali hazırda gökbilimcilere aşırı temas halindeki çift yıldız sistemlerinin az bilinen evrim süreçleri hakkında değerli yeni görüşler sağlamış oldu.

                                          Eso VLT (Avrupa Güney Gözlemevi Çok Büyük Teleskop)




Bu web sitesi, İstanbul Kalkınma Ajansı'nın desteklediği Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yönelik Bilgi Odaklı Ekonomik Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında hazırlanmıştır. İçerik ile ilgili tek sorumluluk Sancaktepe Kaymakamlığı ve Sancaktepe Belediyesi'ne ait olup İSTKA veya kalkınma Bakanlığı'nın görüşlerini yansıtmamaktadır.