Coronavirüs Hakkında

2019 yılının Aralık ayında, Çin’de birdenbire sebebi açıklanamayan zatürre olguları ortaya çıkmaya başladı. Yapılan araştırmalar, bu zatürre vakalarının daha önceden tanımlanmamış yeni bir tip Coronavirüs olduğunu ortaya çıkardı. Virüsün bu formuna, 2019 yılında ortaya çıktığı için, Coronavirus 2019 yani COVID-19 denildi. Coronavirüs aslında, hayvanlarda bolca rastlanan bir virüstür. Son zamanlarda hastalığa neden olan virüsün kaynağının, ise Çin'in Wuhan kentinde bulunan Huanan deniz ürünleri pazarı olduğu düşünülmektedir. Önce hayvandan insana bulaşan virüsün insandan insana da yayılabildiği zamanla anlaşılmıştır. Coronavirüsünün tam olarak insandan insana bulaşma yolunun moleküler mekanizması şu anda çözülmüş olmasa da, genel olarak solunum yolları hastalıklarının bulaşma prensibi benzerdir. Solunum yolları hastalıkları, damlacık saçılması ile yayılır. Bu yayılma türünde, hasta bir insan öksürdüğünde ya da hapşırdığında etrafında bulunan kişiler, bu mikroba maruz kalmış olur. Bir başka bulaşma yolu ise, damlacık ile kirlenen bir nesneyi kullanma sonucunda oluşur. 

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre canlı hayvanlarla uğraşanlar (özellikle Uzak Doğu bölgesinde) en büyük risk altında olanlardır. Bunun haricinde hasta kişilerle yakın temas halinde olan aile bireyleri ve sağlık görevlileri de yine coronavirüs risk gurubunda yer alır. Ölüm oranları açısından ise 65 yaş üstü grup daha yüksek risk altındadır.

Coronavirüs hakkında şu ana kadar bilinen bilgiler doğrultusunda, semptomlar orta dereceli ya da şiddetli olabilmektedir. En çok gözlenen semptomlar; ateş, öksürük ve solunum güçlüğüdür. Burun akıntısı, coronavirüste bildirilmemiştir. Bu nedenle, burun akıntısı olmadan öksürük ve solunum güçlüğü ve ateş gözlendiğinde kesinlikle kalabalık yerlerden uzak durmak ve en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurmak çok önemlidir. Ciddi coronavirüsü vakalarında ise zatürre, böbrek yetmezliği ve ölüm meydana gelir.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, virüsün mortalite (ölüm) oranını söylemek şu andaki bilgilere göre pek mümkün değildir. Buna rağmen, 24 Şubat 2020 tarihinde yayımlanan bir makale, Çin’de 11 Şubat itibariyle doğrulanmış (test ile konfirme edilmiş) vakalar üzerinden bir ölüm oranı çıkarımı sunmaktadır. Bu makaleye göre, 11 Şubat itibariyle Çin’de bulunan 72314 vakanın 44672 olgusu doğrulanmış olgulardır. Genel vaka ölüm oranı bu hastalarda %2,3 olarak bulunmuştur (44672 onaylı vakada 1023 ölüm). Yaşlara göre incelendiğinde ise 70-79 yaş arası vakalarda mortalite oranı %8’e yükselmektedir. Bu oranlara bakıldığında yaşlı nüfusun en yüksek risk altında olduğunu söylemek mümkündür. 

Coronavirüsü belirtileri ve coronavirüsüne yönelik tedbirler, Türkiye'de gelişmeleri yakından takip edenlerin en fazla araştırdığı konulardan oldu. Konuyla ilgili sık sık değerlendirmeler yapılırken, coronavirüsü belirtileri kapsamında gerekli testler hastaya uygulanıp, hastalığın kuluçka süreci olan 2 ila 14 gün içerisinde virüsün olup olmadığı netlik kazanıyor.

Coronavirusler (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir.

Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) adı verilen bir test ile teşhis konulur. Bu test sayesinde virüsün genetik parmak izi belirlenir. Coronovirüsü, birkaç farklı virüsün birleşmesiyle ortaya çıkmaktadır. Kolay yolla bulaşan bir hastalık değildir. Hastalığın bulaşması için birkaç virüse aynı anda maruz kalmak gerekmektedir. Corona belirtileri gösteren biri hastaneye gittiğinde burun ve boğaz örnekleri alınıyor. Örnek virüsün canlı kalmasını sağlayan bir yaşam ortamına yani “besi” ortamına alınıp laboratuvara gönderiliyor. Laboratuvarda, örnekte aradığımız RNA var mı yok mu diye bakılıyor. Amerikan dizilerinde gördüğümüz genetik materyali çoğaltma yöntemi bu. Örneği hastalığın RNA’sı ile karşılaştırmamız gerekiyor. Buna PCR testi (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) deniyor.



Hastalığın RNA’sını çoğaltmak için üretilen ‘primer’ ticari olarak satılıyor. Biz Türkiye olarak bir ay önceden ‘primer’ı üretmeye başladık. Dünyada biz de dahil dört ülkede üretiliyor. Geçen haftaya kadar Türkiye’de hastalık görülmediği için primerleri yurtdışına satıyorduk. Ancak geçen haftadan itibaren vaka görüldüğü için artık göndermiyoruz. Türkiye’deki üretimin haftalık 2 bin primer hazırlama kapasitesi var. Ancak test sayılarını artırmaya çalışıyoruz. Türkiye’de bu test ücretli değil.

Tüm dünyayı etkisi altına alan Coronavirüs ile mücadele kapsamında ülkemizde Coronavirüs Bilim Kurulu oluşturuldu. Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca ise sürekli olarak vatandaşlarla doğru bilgileri paylaşarak yalan haberlerin yayılmasının önüne geçmektedir. Büyük bir titizlik ve özveri ile çalışmaları sürdüren Dr. Fahrettin Koca Coronavirüsten korunmak için 14 kurala uyulmasını istedi.

1 - Ellerinizi sık sık su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca ovarak yıkayın.

2 - Soğuk algınlığı belirtileri gösteren kişilerle aranıza en az 3-4 adım mesafe koyun.

3 - Bulunduğunuz ortamları sık sık havalandırın.

4 - Kıyafetlerinizi 60-90°C’de normal deterjanla yıkayın.

5 - Ateş, öksürük, nefes darlığı gibi şikayetleriniz varsa, maske takarak bir sağlık kuruluşuna başvurun.

6 - Ellerinizle gözlerinize, ağzınıza ve burnunuza dokunmayın.

7 - Yurt dışından dönüşte ilk 14 günü evinizde geçirin.

8 - Öksürme veya hapşırma sırasında ağız ve burunu tek kullanımlık mendille kapatın, mendil yoksa dirseğin iç kısmını kullanın.

9 - Yurt dışı seyahatlerinizi iptal edin ya da erteleyin.

10 - Kapı kolları, armatürler, lavabolar gibi sık kullandığınız yüzeyleri su ve deterjanla her gün temizleyin.

11 - Tokalaşma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçının.

12 - Soğuk algınlığı belirtileriniz varsa yaşlılar ve kronik hastalarla temas etmeyin, maske takmadan dışarı çıkmayın.

13 - Hiçbir kişisel eşyanızı (havlu gibi gündelik eşyaları) ortak kullanmayın.

14 - Bol sıvı tüketin, dengeli beslenin, uyku düzeninize dikkat edin.




Sancaktepe Bilim Merkezi, Sancaktepe Belediyesi'nin kurumudur.Düzenlediğimiz tüm etkinlikler ücretsizdir.

Web Design